تشنج کانونی زمانی رخ میدهد که فعالیت الکتریکی غیرطبیعی تنها از یک ناحیه مشخص در یکی از نیمکرههای مغز آغاز شود. علائم این نوع تشنج به محل درگیری مغز بستگی دارد.
برای مثال، اگر ناحیه حرکتی مغز درگیر شود، ممکن است تنها یک دست یا یک پا دچار حرکات غیرارادی شود. اگر ناحیه بینایی درگیر باشد، بیمار ممکن است نورهای چشمکزن یا تصاویر غیرواقعی ببیند. درگیری لوب گیجگاهی نیز میتواند باعث احساس بوی غیرعادی، احساس ترس ناگهانی، حرکات تکراری لبها یا کاهش هوشیاری شود.برخی بیماران در طول حمله کاملاً هوشیار هستند، اما در برخی دیگر سطح هوشیاری کاهش پیدا میکند و بیمار پس از پایان حمله چیزی را به خاطر نمیآورد.
تشنج ژنرالیزه (Generalized Seizure)
در تشنج ژنرالیزه، فعالیت الکتریکی غیرطبیعی از همان ابتدا هر دو نیمکره مغز را درگیر میکند. این بیماران معمولاً هوشیاری خود را از دست میدهند و علائم در کل بدن ظاهر میشود.
یکی از شناختهشدهترین انواع این گروه، تشنج تونیک-کلونیک است که با سفت شدن بدن، حرکات ریتمیک دست و پا و از دست رفتن هوشیاری همراه است. اما تشنجهای ژنرالیزه تنها به این نوع محدود نمیشوند و شامل انواع دیگری نیز هستند.
تشنج ابسانس (Absence Seizure)
این نوع تشنج بیشتر در کودکان دیده میشود و معمولاً تنها چند ثانیه طول میکشد.بیمار ناگهان فعالیت خود را متوقف کرده و با نگاه خیره به یک نقطه، ارتباط خود را با محیط از دست میدهد. پس از پایان حمله، بدون اینکه متوجه اتفاقی شده باشد، فعالیت خود را ادامه میدهد. به همین دلیل، این حملات گاهی با حواسپرتی یا بیتوجهی اشتباه گرفته میشوند.
تشنج تونیک-کلونیک
این همان نوع تشنجی است که بیشتر افراد با شنیدن واژه «تشنج» به یاد آن میافتند.
حمله معمولاً با سفت شدن عضلات بدن آغاز میشود و سپس حرکات شدید و ریتمیک اندامها، از دست رفتن هوشیاری، گاهی گاز گرفتن زبان و بیاختیاری ادرار رخ میدهد. پس از پایان حمله نیز بیمار معمولاً برای چند دقیقه تا چند ساعت احساس خوابآلودگی، گیجی و خستگی شدید دارد.
در اینجا انواع تشنج های جنرالیزه رو با هم می بینیم افتراق دادن انها برای یک پزشک مهم است.
تشنج میوکلونیک، آتونیک و تونیک
• در تشنج میوکلونیک، بیمار دچار پرشهای ناگهانی و کوتاه عضلات میشود که معمولاً چند ثانیه بیشتر طول نمیکشند.
• در تشنج آتونیک، قدرت عضلات بهطور ناگهانی از بین میرود و ممکن است بیمار بدون هشدار روی زمین بیفتد.
• در تشنج تونیک، عضلات بدن بهطور ناگهانی سفت میشوند و معمولاً بیمار تعادل خود را از دست میدهد.
تشنج با شروع ناشناخته
در برخی بیماران، بهویژه زمانی که حمله توسط کسی مشاهده نشده باشد یا اطلاعات کافی در دسترس نباشد، پزشک نمیتواند مشخص کند تشنج از کدام قسمت مغز آغاز شده است. در این شرایط، حمله در گروه تشنج با شروع ناشناخته قرار میگیرد.
با انجام بررسیهای تکمیلی مانند نوار مغز (EEG)، تصویربرداری MRI و بررسی دقیق شرح حال، ممکن است در آینده نوع دقیق تشنج مشخص شود
علائم تشنج و صرع
علائم تشنج در همه بیماران یکسان نیست و بسته به اینکه فعالیت الکتریکی غیرطبیعی از کدام ناحیه مغز آغاز شود، میتواند بسیار متفاوت باشد. برخی حملات تنها چند ثانیه طول میکشند و بهسختی قابل تشخیص هستند، در حالی که برخی دیگر با از دست رفتن هوشیاری، حرکات شدید اندامها و افتادن روی زمین همراه میشوند.
به همین دلیل، تشخیص تشنج تنها بر اساس یک علامت امکانپذیر نیست و پزشک علاوه بر شرح حال بیمار، از معاینه عصبی، نوار مغز (EEG) و در صورت نیاز تصویربرداری مغز نیز کمک میگیرد.
اگر حملات خیره شدن، حرکات غیرارادی، بیهوشی یا پرشهای مکرر عضلانی را تجربه میکنید، بهتر است علت آن بهصورت تخصصی بررسی شود. برای مشاوره و ارزیابی تشنج و صرع میتوانید نوبت خود را ثبت کنید.
شایعترین علائم تشنج
علائم تشنج ممکن است شامل یکی یا چند مورد از موارد زیر باشد:
• از دست دادن ناگهانی هوشیاری
• سفت شدن عضلات بدن
• حرکات ریتمیک و غیرارادی دستها و پاها
• خیره شدن به یک نقطه برای چند ثانیه
• قطع ناگهانی صحبت یا فعالیت
• احساس گزگز یا بیحسی در یک قسمت از بدن
• دیدن نورهای چشمکزن یا تصاویر غیرطبیعی
• شنیدن صداها یا احساس بو و مزه غیرواقعی
• حرکات تکراری مانند جویدن، لیسیدن لبها یا مالیدن دستها
• گیجی، خوابآلودگی و فراموشی پس از پایان حمله
علائم تشنج در کودکان
تشنج در کودکان همیشه بهصورت حرکات شدید بدن ظاهر نمیشود. در بسیاری از کودکان، حمله تنها با خیره شدن، پلک زدن مکرر، قطع کوتاهمدت ارتباط با محیط یا توقف ناگهانی فعالیتهای روزانه همراه است.
همچنین تشنج ناشی از تب (تشنج تبی) یکی از شایعترین انواع تشنج در کودکان خردسال است که معمولاً هنگام افزایش سریع دمای بدن رخ میدهد و با بیماری صرع تفاوت دارد.
به همین دلیل، اگر کودک بدون علت مشخص چندین بار دچار حملات مشابه شود، باید توسط متخصص مغز و اعصاب کودکان ارزیابی شود.
علائم قبل از شروع تشنج (Aura)
برخی بیماران، بهویژه در تشنجهای کانونی، چند ثانیه یا چند دقیقه پیش از شروع حمله علائمی را تجربه میکنند که به آن اورا (Aura) گفته میشود.
این علائم ممکن است شامل احساس بوی سوختگی یا دود، مزه غیرطبیعی در دهان، احساس ترس ناگهانی، سرگیجه، تهوع، احساس آشنایی یا ناآشنایی غیرمعمول با محیط، یا مشاهده نورهای چشمکزن باشد.در واقع، اورا نوعی تشنج کانونی است و میتواند به بیمار هشدار دهد که حمله اصلی در حال شروع است. در این تصویر مهم ترین نشانه های اورا را می بینید بهتر است یکبار انها را مرور کنید.
در این تصویر مهم ترین نشانه های اورا را مشاهده می کنید بهتر است انها را خوب یاد بگیرید.
علائم پس از پایان تشنج
پس از پایان حمله، بسیاری از بیماران وارد مرحلهای به نام دوره پسازتشنج (Postictal Phase) میشوند. در این مرحله ممکن است بیمار احساس خوابآلودگی شدید، گیجی، ضعف عضلات، سردرد، اختلال گفتار، فراموشی موقت یا خستگی شدید داشته باشد. مدت این علائم از چند دقیقه تا چند ساعت متغیر است و معمولاً بهتدریج برطرف میشود.
چه علائمی نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارند؟
اگر تشنج بیش از پنج دقیقه طول بکشد، چند حمله بدون بازگشت هوشیاری رخ دهد، بیمار پس از پایان حمله هوشیاری خود را به دست نیاورد، دچار آسیب شدید، مشکل تنفسی یا تشنج برای اولین بار در زندگی شود، باید بدون تأخیر با اورژانس تماس گرفته و بیمار را به نزدیکترین مرکز درمانی منتقل کرد.این شرایط میتوانند نشانه یک وضعیت اورژانسی مانند Status Epilepticus باشند که نیاز به درمان فوری دارد.
علل تشنج و صرع
تشنج و صرع میتوانند به دلایل مختلفی ایجاد شوند. در برخی بیماران، علت بیماری بهراحتی قابل شناسایی است، اما در گروهی دیگر، با وجود انجام بررسیهای کامل، علت مشخصی پیدا نمیشود. شناخت علت تشنج اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب روش درمان و پیشگیری از حملات بعدی تا حد زیادی به عامل ایجادکننده آن بستگی دارد.
در برخی موارد، تشنج تنها یک بار و در اثر یک عامل موقتی رخ میدهد، اما در برخی دیگر، بیماری زمینهای باعث ایجاد تشنجهای مکرر و در نهایت تشخیص صرع میشود.
در صورتی که تشنج به دنبال ضربه مغزی، تومور، سکته یا سایر بیماریهای عصبی ایجاد شده باشد، درمان علت زمینهای اهمیت ویژهای دارد. برای
ارزیابی تخصصی علت تشنج میتوانید از طریق
سامانه نوبتدهی اقدام کنید.
شایعترین علل تشنج
تشنج میتواند در اثر آسیب مستقیم به مغز یا اختلال عملکرد سلولهای عصبی ایجاد شود. از مهمترین علل آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• ضربه به سر و آسیبهای مغزی
• سکته مغزی
• خونریزی مغزی
• تومورهای مغزی
• عفونتهای مغز مانند مننژیت و انسفالیت
• تب بالا در کودکان
• کاهش شدید قند خون
• اختلالات سدیم، کلسیم و سایر الکترولیتها
• مصرف یا قطع ناگهانی برخی داروها و الکل
• مسمومیت با مواد مخدر یا سموم
• کمبود اکسیژن مغز پس از ایست قلبی یا خفگی
در بسیاری از این شرایط، با درمان علت زمینهای، احتمال بروز مجدد تشنج نیز کاهش مییابد.
برخی بیماریهای عروقی مغز، از جمله آنوریسم مغزی، بهویژه در صورت خونریزی یا تحریک بافت اطراف، میتوانند باعث بروز تشنج شوند. برای آشنایی با انواع، علائم، روشهای تشخیص و درمان این بیماری، مقاله آنوریسم مغزی؛ علائم، تشخیص و درمان را مطالعه کنید.
دراین اینفوگرافی مهمترین علت های تشنج را مشاهده می کنید برای یک پزشک دانشتن انها بسیار حیاتی است.
علل ایجاد صرع
صرع معمولاً زمانی ایجاد میشود که مغز بهطور دائمی مستعد ایجاد فعالیت الکتریکی غیرطبیعی باشد. این وضعیت ممکن است به دلایل مختلفی ایجاد شود.
در برخی بیماران، صرع منشأ ژنتیکی دارد و بدون وجود ضایعه ساختمانی مشخص در مغز بروز میکند. در برخی دیگر، آسیبهای مغزی ناشی از سکته، ضربه، تومور، ناهنجاریهای مادرزادی یا عفونتهای سیستم عصبی باعث ایجاد صرع میشوند.با این حال، در درصد قابل توجهی از بیماران، با وجود انجام MRI، نوار مغز و سایر بررسیها، علت مشخصی یافت نمیشود که به آن صرع با علت ناشناخته گفته میشود.
سکته مغزی یکی از بیماریهای مغزی است که میتواند در برخی بیماران، بهویژه پس از آسیب بافت مغز، باعث بروز تشنج شود. برای آشنایی بیشتر با علائم، عوامل خطر، تشخیص و درمان این بیماری، مقاله سکته مغزی؛ علائم، علل و روشهای درمان را مطالعه کنید.
چه عواملی خطر ابتلا به صرع را افزایش میدهند؟
برخی عوامل میتوانند احتمال ابتلا به صرع را افزایش دهند، از جمله:
• سابقه خانوادگی صرع
• آسیب شدید مغزی
• سکته مغزی
• تومورهای مغزی
• بیماری آلزایمر و برخی بیماریهای تحلیلبرنده مغز
• ناهنجاریهای مادرزادی مغز
• عفونتهای سیستم عصبی مرکزی
• تشنجهای طولانیمدت در دوران کودکی
تومورهای مغزی یکی از علل احتمالی تشنج هستند، بهویژه زمانی که ضایعه در نواحی خاصی از مغز قرار گرفته باشد. برای آشنایی بیشتر با انواع تومورهای مغزی، علائم و روشهای تشخیص و درمان، مقاله تومور مغزی؛ علائم، انواع، تشخیص و درمان را مطالعه کنید.
آیا استرس باعث تشنج میشود؟
استرس بهتنهایی معمولاً علت ایجاد صرع نیست، اما در افرادی که زمینه ابتلا به صرع دارند، میتواند یکی از عوامل تحریککننده حملات باشد. علاوه بر استرس، عواملی مانند کمخوابی، مصرف نامنظم داروهای ضدصرع، مصرف الکل، تب و نورهای چشمکزن در برخی بیماران نیز میتوانند احتمال وقوع تشنج را افزایش دهند.به همین دلیل، رعایت سبک زندگی سالم و مصرف منظم داروها نقش مهمی در کنترل بیماری دارد.
تشخیص تشنج و صرع چگونه انجام میشود؟
تشخیص تشنج و صرع تنها بر اساس مشاهده یک حمله امکانپذیر نیست. پزشک متخصص مغز و اعصاب برای رسیدن به تشخیص دقیق، علاوه بر بررسی علائم بیمار، علت ایجاد حمله، سابقه پزشکی، معاینه عصبی و نتایج آزمایشهای تکمیلی را نیز ارزیابی میکند.
هدف از این بررسیها، تأیید اینکه حمله واقعاً تشنج بوده است، مشخص کردن نوع تشنج، یافتن علت زمینهای و انتخاب مناسبترین روش درمان است.
برای رسیدن به تشخیص صرع و تشنج باید از ابزار های گوناگون مثل نوار مغز و ام ار ای استفاده شود.
شرح حال و معاینه عصبی
اولین و مهمترین مرحله تشخیص، گرفتن شرح حال دقیق از بیمار و افرادی است که هنگام حمله حضور داشتهاند. از آنجا که بسیاری از بیماران جزئیات حمله را به خاطر نمیآورند، توضیحات همراهان نقش بسیار مهمی در تشخیص دارد.پزشک درباره نحوه شروع حمله، مدت زمان آن، وجود از دست رفتن هوشیاری، حرکات اندامها، گاز گرفتن زبان، بیاختیاری ادرار و وضعیت بیمار پس از پایان حمله سؤال میکند.
سپس معاینه کامل سیستم عصبی انجام میشود تا وجود ضعف عضلانی، اختلال حسی، مشکلات گفتاری یا سایر علائم بیماریهای مغزی بررسی شود.
در بیمارانی که اولین تشنج خود را تجربه میکنند، MRI مغز میتواند برای بررسی علل ساختاری مانند تومور مغزی اهمیت داشته باشد. برای آشنایی بیشتر با روشهای تشخیص و درمان این بیماری، مقاله راهنمای کامل تومور مغزی را بخوانید.
نوار مغز (EEG)
نوار مغز یا الکتروانسفالوگرافی (EEG) یکی از مهمترین ابزارهای تشخیص صرع است.در این آزمایش، الکترودهای کوچکی روی پوست سر قرار میگیرند و فعالیت الکتریکی مغز ثبت میشود. در بسیاری از بیماران مبتلا به صرع، EEG میتواند الگوهای غیرطبیعی فعالیت مغز را نشان دهد و به تعیین نوع تشنج کمک کند.
البته طبیعی بودن نوار مغزمغز، صرع را بهطور کامل رد نمیکند؛ زیرا ممکن است فعالیت غیرطبیعی تنها هنگام وقوع حمله ایجاد شود.
EEG یا نوار مغز مهم ترین ابزار نورولوژیست ها در تشخیص تشنج و صرع هستند شناخت و تفسیر این وسیله بسیار پر کاربرد است.
تصویربرداری مغز (MRI و CT Scan)
در بسیاری از بیماران، پزشک برای یافتن علت تشنج از تصویربرداری مغز استفاده میکند.
MRI مغز بهترین روش برای بررسی ضایعاتی مانند تومور مغزی، ناهنجاریهای مادرزادی، اسکارهای مغزی و برخی بیماریهای ساختاری است و معمولاً نسبت به CT اسکن اطلاعات دقیقتری ارائه میدهد.
سیتیاسکن (CT Scan) بیشتر در شرایط اورژانسی، بهویژه پس از ضربه به سر یا هنگام شک به خونریزی مغزی، انجام میشود.
تفسیر صحیح EEG، MRI و سایر بررسیهای تشخیصی برای تعیین نوع تشنج و تصمیمگیری درباره درمان بسیار مهم است. برای بررسی نتایج EEG و MRI توسط دکتر رضا صائبیراد میتوانید وقت ویزیت رزرو کنید.
آزمایش خون
آزمایشهای خون به پزشک کمک میکنند تا علل قابل درمان تشنج را شناسایی کند.بررسی قند خون، سدیم، کلسیم، منیزیم، عملکرد کلیه و کبد، عفونتها و در صورت نیاز سطح برخی داروها، از جمله آزمایشهایی هستند که ممکن است برای بیمار درخواست شوند.
آیا همه بیماران به MRI و EEG نیاز دارند؟
خیر. انتخاب نوع بررسی به سن بیمار، نوع حمله، معاینه عصبی و شرایط بالینی بستگی دارد.
برای مثال، بیماری که اولین تشنج خود را پس از ضربه شدید به سر تجربه کرده است، ممکن است در ابتدا به CT اسکن نیاز داشته باشد، در حالی که در بیماری با تشنجهای مکرر، انجام MRI و EEG اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در بیمارانی که برای نخستینبار دچار تشنج میشوند، بررسی علل ساختاری مانند سکته مغزی یا خونریزی مغزی اهمیت زیادی دارد. برای آشنایی با علائم هشداردهنده و روشهای تشخیص و درمان، مقاله راهنمای کامل سکته مغزی را نیز مطالعه کنید.
تشخیص علت تشنج؛ مهمترین بخش درمان
تشخیص علت اصلی تشنج به اندازه تشخیص خود حمله اهمیت دارد. اگر علت زمینهای مانند تومور مغزی، سکته مغزی، خونریزی، عفونت یا اختلالات متابولیک شناسایی شود، درمان آن میتواند از بروز حملات بعدی جلوگیری کند.به همین دلیل، بررسی دقیق توسط متخصص مغز و اعصاب و انجام آزمایشهای لازم، نقش مهمی در انتخاب بهترین روش درمان و پیشگیری از عوارض آینده دارد.
در بیمارانی که دچار اولین تشنج شدهاند، بررسی MRI یا CT مغز میتواند برای رد علل ساختاری مانند خونریزی یا
آنوریسم مغزی پارهشده اهمیت داشته باشد. برای آشنایی بیشتر با این بیماری،
مقاله راهنمای کامل آنوریسم مغزی را نیز بخوانید.
در این اینفوگرافی مسیر تشخیص تشنج را مشاهده میکنیم هر مرحله حیاتی است و نباید در ان سهل انگاری شود.
درمان تشنج و صرع
درمان تشنج و صرع با هدف کنترل حملات، پیشگیری از آسیب مغزی، کاهش عوارض بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیمار انجام میشود. انتخاب بهترین روش درمان به عواملی مانند نوع تشنج، علت بیماری، سن بیمار، نتایج نوار مغز (EEG)، یافتههای MRI و وضعیت عمومی بیمار بستگی دارد.امروزه با پیشرفت روشهای درمانی، بیشتر بیماران مبتلا به صرع میتوانند با درمان مناسب زندگی طبیعی، تحصیل، اشتغال و فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهند.
درمان دارویی صرع
اصلیترین روش درمان صرع، استفاده از داروهای ضدصرع (Antiseizure Medications) است.
این داروها با تنظیم فعالیت الکتریکی سلولهای مغز، احتمال بروز تشنج را کاهش میدهند. انتخاب دارو به نوع تشنج، سن بیمار، بیماریهای زمینهای، بارداری و احتمال عوارض دارویی بستگی دارد.در بسیاری از بیماران، تنها با مصرف منظم یک دارو، حملات تشنج بهطور کامل کنترل میشود. در برخی موارد نیز ممکن است پزشک از ترکیب دو یا چند دارو استفاده کند.
نکته بسیار مهم این است که داروهای ضدصرع باید دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف شوند و قطع ناگهانی آنها میتواند باعث تشنجهای شدید و حتی وضعیت اورژانسی شود.
در برخی بیماران، در کنار درمانهای استاندارد و با نظر پزشک، روشهای مکمل مانند نوروتراپی و نوروفیدبک نیز ممکن است مورد بررسی قرار گیرند. برای آشنایی بیشتر با این روشها، میتوانید درباره نوروتراپی و نوروفیدبک مطالعه کنید.
اگر با وجود مصرف منظم دارو همچنان دچار حملات تشنجی میشوید، ممکن است نیاز به بازبینی تشخیص یا تغییر برنامه درمانی وجود داشته باشد. در این شرایط، دریافت مشاوره تخصصی صرع میتواند به انتخاب مسیر مناسب کمک کند.
اگر دارو مؤثر نباشد چه باید کرد؟
حدود دو سوم بیماران با داروهای ضدصرع به کنترل مناسب حملات میرسند. اما در برخی افراد، با وجود مصرف صحیح چند داروی مناسب، تشنجها همچنان ادامه پیدا میکنند که به این وضعیت صرع مقاوم به درمان (Drug-Resistant Epilepsy) گفته میشود.در این بیماران، پزشک گزینههای درمانی دیگری را بررسی میکند.
در بیمارانی که با وجود درمان دارویی همچنان دچار تشنج هستند، بررسی گزینههای کمکی و توانبخشی اهمیت بیشتری پیدا میکند. در این زمینه،
نوروتراپی در درمان اختلالات عصبی میتواند بهعنوان یک رویکرد مکمل مورد بررسی قرار گیرد.
جراحی صرع
اگر تشنجها از یک ناحیه مشخص مغز شروع شوند و خارج کردن آن ناحیه باعث آسیب جدی به عملکردهای حیاتی مانند گفتار یا حرکت نشود، جراحی صرع میتواند یکی از مؤثرترین روشهای درمان باشد.
پیش از جراحی، بیمار تحت بررسیهای دقیق شامل MRI، نوار مغز طولانیمدت (Video EEG)، آزمونهای شناختی و گاهی تصویربرداریهای تخصصی قرار میگیرد تا محل دقیق شروع تشنج مشخص شود.
در بسیاری از بیماران منتخب، جراحی میتواند تعداد حملات را بهطور چشمگیری کاهش دهد یا حتی آنها را کاملاً متوقف کند.
در بیماران مبتلا به صرع مقاوم به دارو، بررسی دقیق برای تعیین کانون تشنج و امکان جراحی اهمیت زیادی دارد. برای
ارزیابی امکان جراحی صرع و انتخاب بهترین روش درمان میتوانید
نوبت تخصصی دریافت کنید.
جراحی روشی است که هنوز برای صرع های مقاوم به درمان استفاده می شود و کارایی بالایی دارد.
تحریک عصب واگ (VNS)
در بیمارانی که امکان جراحی ندارند یا تشنجها با دارو کنترل نمیشوند، ممکن است تحریک عصب واگ (Vagus Nerve Stimulation) توصیه شود.
در این روش، دستگاه کوچکی زیر پوست قفسه سینه کاشته میشود و از طریق الکترودی که به عصب واگ در گردن متصل است، پیامهای الکتریکی منظمی ارسال میکند تا احتمال بروز تشنج کاهش یابد.این روش معمولاً باعث کاهش تعداد و شدت حملات میشود، هرچند در بیشتر بیماران جایگزین دارو نیست.
سایر روشهای درمان
در برخی بیماران، بسته به شرایط بالینی، پزشک ممکن است از روشهای درمانی دیگری نیز استفاده کند.
تحریک عمقی مغز (DBS) یکی از این روشهاست که در آن الکترودهایی در نواحی خاصی از مغز قرار داده میشوند تا فعالیت غیرطبیعی مغز کنترل شود.
همچنین رژیم غذایی کتوژنیک در برخی کودکان مبتلا به صرع مقاوم به درمان میتواند باعث کاهش قابل توجه تعداد حملات شود. این رژیم باید حتماً تحت نظر پزشک و متخصص تغذیه انجام شود.
نوروتراپی و نوروفیدبک در درمان صرع؛ آیا مؤثر هستند؟
در سالهای اخیر، نوروتراپی (Neurotherapy) و بهویژه نوروفیدبک (Neurofeedback) بهعنوان روشهای کمکی برای برخی بیماران مبتلا به صرع مورد توجه قرار گرفتهاند. هدف این روشها، آموزش مغز برای تنظیم بهتر فعالیت الکتریکی و کاهش احتمال بروز تشنج است.
نوروفیدبک بر پایه ثبت فعالیت مغز با نوار مغز (EEG) انجام میشود. در طول جلسات درمان، بیمار بازخورد لحظهای از امواج مغزی خود دریافت میکند و بهتدریج یاد میگیرد الگوهای غیرطبیعی فعالیت مغز را اصلاح کند. برخی مطالعات نشان دادهاند که این روش در تعدادی از بیماران مبتلا به صرع مقاوم به درمان میتواند باعث کاهش تعداد حملات و بهبود کیفیت زندگی شود.
با این حال، باید توجه داشت که نوروفیدبک درمان استاندارد خط اول صرع نیست و نباید جایگزین داروهای ضدصرع، جراحی یا سایر درمانهای تأییدشده شود. انجمنهای علمی بینالمللی، نوروفیدبک را در حال حاضر بهعنوان یک روش کمکی و نه درمان قطعی صرع در نظر میگیرند و برای انتخاب بیماران مناسب، انجام آن باید زیر نظر متخصص مغز و اعصاب و درمانگر باتجربه انجام شود.
در کنار نوروفیدبک، برخی روشهای دیگر نوروتراپی مانند تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) و تحریک الکتریکی فراجمجمهای (tDCS) نیز در مطالعات تحقیقاتی بررسی شدهاند، اما هنوز شواهد علمی کافی برای استفاده روتین آنها در درمان صرع وجود ندارد و اثربخشی آنها نیازمند پژوهشهای بیشتری است.
نوروفیدبک در برخی بیماران مبتلا به صرع بهعنوان درمان کمکی بررسی شده است و نباید جایگزین دارو یا سایر درمانهای استاندارد شود. برای آشنایی با خدمات و روشهای مورد استفاده، صفحه خدمات نوروتراپی دکتر صائبیراد را مشاهده کنید.
تکنولوژی نوروتراپی یک روش درمان جدید و پذیزفته شده توسط FDA(سازمان غذا و داروی امریکا)است که در سالیان اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
نکته مهم: اگر با وجود مصرف منظم داروها همچنان تشنج ادامه دارد، ابتدا باید توسط متخصص مغز و اعصاب یا فوقتخصص صرع ارزیابی شوید تا مشخص شود آیا کاندید جراحی صرع، تحریک عصب واگ (VNS) یا سایر درمانهای تأییدشده هستید یا خیر. نوروتراپی تنها در برخی بیماران و بهعنوان بخشی از برنامه درمانی قابل بررسی است.
اهمیت پیگیری منظم
درمان موفق صرع تنها به مصرف دارو محدود نمیشود. مراجعه منظم به پزشک، انجام بررسیهای دورهای، مصرف صحیح داروها، خواب کافی، پرهیز از مصرف الکل و خودداری از قطع خودسرانه داروها نقش مهمی در پیشگیری از حملات و حفظ کیفیت زندگی بیماران دارد.
