دیسک گردن: از اولین نشانه تا تشخیص و درمان
ابتدا دو ویدیو را تماشا کنید تا بهتر بتوانید با متن مقاله ارتباط بگیرید.
مقدمه
مهرهها به همراه دیسکهای بینمهرهای،
ستون فقرات را تشکیل میدهند که از پایه جمجمه تا دنبالچه امتداد یافته و شامل نواحی
گردنی، سینهای، کمری و خاجی است. ستون فقرات نقشهای مهمی در بدن دارد، از جمله محافظت
از نخاع و اعصاب منشعب از آن، دیسکهای بینمهرهای ساختارهای غضروفی بین مهرههای
مجاور هستند که با عمل کردن به عنوان بالشتکهای جاذب شوک در برابر بارهای محوری بدن،
از ستون فقرات حمایت میکنند.
ستون فقرات گردنی از ۷ جسم مهرهای
(C1 تا C7) تشکیل شده است. ساختار C1، C2
و C7 دارای ویژگیهای متمایزی است که
آنها را در مقایسه با مهرههای معمول گردنی (C3 تا C6) منحصربهفرد میکند. آناتومی C3 تا C6
شامل یک جسم مهرهای، یک قوس مهرهای و ۷ زائده است.
در ناحیه گردن ۳ مهره غیرمعمول
وجود دارد. C1 (اطلس) با پایه جمجمه مفصل میشود و فاقد جسم
مهرهای است. بارزترین ویژگی مهره C2، زائده ادونتوئید (دنس) است که به عنوان نقطه
لولایی برای چرخش اطلس عمل میکند. مهره C7
به دلیل داشتن یک زائده خاری بسیار بلند که به آن «مهره برجسته» میگویند
و عدم عبور عروق از سوراخهای عرضی آن متمایز است.
علتشناسی
(Etiology)
دیسک بینمهرهای از ۳ جزء تشکیل
شده است: هسته ژلاتینی داخلی، حلقه فیبری خارجی و صفحات انتهایی که دیسکها را به مهرهها
متصل میکنند. فتق دیسک زمانی رخ میدهد که هسته ژلاتینی از حلقه فیبری بیرون بزند
و ممکن است به صورت حاد یا به تدریج در طول زمان ایجاد شود. فتقهای مزمن با افزایش
سن و خشک شدن دیسک رخ میدهند که معمولاً علائم تدریجی و خفیفتری دارند. در مقابل،
فتقهای حاد عموماً نتیجه ضربه (تروما) هستند و علائم ناگهانی و شدیدتری ایجاد میکنند.
همهگیرشناسی
(Epidemiology)
شیوع فتق دیسک گردن با افزایش
سن در مردان و زنان افزایش مییابد و در دهه سوم تا پنجم زندگی شایعتر است. این بیماری
در زنان شایعتر است (بیش از ۶۰٪ موارد). بیشترین بیماران تشخیص داده شده بین ۵۱ تا
۶۰ سال سن دارند.
پاتوفیزیولوژی
پاتوفیزیولوژی دیسکهای فتقیافته
ترکیبی از فشار مکانیکی بر عصب و افزایش موضعی سایتوکاینهای التهابی است. نیروهای
فشاری میتوانند باعث آسیبهای ریزعروقی از احتقان خفیف تا ایسکمی شریانی شدید شوند.
مواد دیسک و تحریک عصبی باعث تولید سایتوکاینهای التهابی مانند اینترلوکین ۱ و ۶،
ماده P، برادیکینین و پروستاگلاندینها میشوند. کشیدگی
ریشه عصب نیز در ایجاد علائم نقش دارد؛ به همین دلیل برخی بیماران با بالا بردن بازو
(که کشش عصب را کم میکند) احساس تسکین درد میکنند. فتقها بیشتر در قسمت خلفی-جانبی
(جایی که حلقه فیبری نازکتر است) رخ میدهند و منجر به رادیکولوپاتی میشوند.
شرح
حال و معاینه فیزیکی
·
شرح حال: فتقها بیشتر بین C5-C6 و C6-C7
رخ میدهند. الگوهای علائم شامل:
·
درد محوری گردن (بدتر شدن با حرکت).
·
رادیکولوپاتی (درد تابشی بازو، تغییرات
حسی یا ضعف حرکتی).
·
میلوپاتی (درگیری نخاع که باعث اختلال
در راه رفتن، بیدستوپایی، یا اسپاستیسیتی میشود).
·
باید به علائم خطر (مانند تب، کاهش وزن
بیدلیل، سابقه سرطان، درد بیوقفه) توجه شود.
معاینه فیزیکی: ارزیابی دامنه
حرکتی و معاینه عصبی دقیق ضروری است.
·
C5: درد شانه/کتف، ضعف در دور کردن شانه و خم کردن
آرنج، کاهش رفلکس دوسر بازو (بایسپس).
·
C6: درد در ساعد خارجی و دو انگشت کناری، ضعف در
خم کردن آرنج و باز کردن مچ، کاهش رفلکس براکیورادیالیس.
·
C7: درد در پشت ساعد و انگشت سوم، ضعف در باز کردن
آرنج، کاهش رفلکس سهسر بازو (تریسپس).
·
C8: درد در ساعد و دست داخلی، ضعف در مشت کردن و
خم کردن انگشتان.
·
تستهای تحریکی شامل تست اسپرلینگ (برای
رادیکولوپاتی) و تستهای هافمن و لرمیت (برای بررسی فشار بر نخاع) است.
· میلوپاتی: علائم شامل گزگز دست، بیدستوپایی و بیثباتی در راه رفتن است. رفلکسهای تشدیدیافته و علامت ترومنر (Tromner) از نشانههای آن هستند.
ارزیابی
·
بیشتر موارد حاد در ۴ هفته اول بدون مداخله
بهبود مییابند و تصویربرداری توصیه نمیشود، مگر اینکه مشکوک به آسیب جدی یا نقص عصبی
باشیم.
·
آزمایش خون: ESR، CRP
و CBC در صورت شک به عفونت یا بدخیمی.
·
تصویربرداری: اشعه ایکس برای ارزیابی همترازی
ستون فقرات اولین قدم است. سیتیاسکن برای بررسی استخوانها عالی است.
·
MRI روش ارجح و حساسترین تست برای مشاهده فتق دیسک است.
· تستهای الکترودیاگنوستیک: (نوار عصب و عضله) برای افتراق آسیب گردنی از درگیری اعصاب محیطی مفیدند.
درمان
/ مدیریت
·
درمان محافظهکارانه: ۷۵ تا ۹۰ درصد بیماران
بهبود مییابند. شامل:
·
بیحرکتی با گردنبند طبی (فقط برای حدود
۱ هفته در فاز حاد).
·
کشش گردن.
·
داروها: NSAIDها (اگرچه شواهد قطعی ندارند اما استفاده
میشوند)، کورتونهای کوتاهمدت (مثل پردنیزون برای ۷ روز)، شلکنندههای عضلانی و
داروهای ضدافسردگی/ضدتشنج برای دردهای عصبی. از مواد افیونی باید اجتناب شود.
·
فیزیوتراپی (تمرینات، گرما، یخ، اولتراسوند).
·
دستکاری گردن (مانیپولاسیون) شواهد محدودی
دارد اما در موارد نادر میتواند عوارض جدی ایجاد کند.
·
درمانهای مداخلهای: تزریقات اپیدورال
و بلوک عصبی تحت هدایت رادیولوژی، یا دستگاههای تحریک طناب نخاعی برای بیمارانی که
کاندید جراحی نیستند.
· درمان جراحی: در صورت نقص عصبی پیشرونده و شدید یا درد مقاوم انجام میشود. استاندارد طلایی جراحی ACDF (دیسککتومی قدامی گردن با فیوژن) است.
برای
دسترسی به نسخه اصلی این مقاله به لینک زیر مراجعه کنید.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK546618
برای
اطلاع از تازه ترین مطالب مغز و اعصاب به کانال نوروپامین در بله و تلگرام
بپیوندید